Haftalık Bülten #24

Favor’un haftalık sanat bültenine hoş geldin! 💙

Bir sergiye gitmek güzel, ama bazen yanında aynı şeylere merak duyan birinin olması deneyimi tamamen değiştiriyor. Bir eserin önünde durup yanındaki dostunla üzerine konuşmak, farklı bir yorum duymak, “ben bunu hiç böyle düşünmemiştim” ya da “aa, sen böyle mi hissettin?” diyebilmek.

Biz de bir süredir Favor’da sergi deneyiminin bu yönünü düşünüyoruz. Çünkü keşfetmek kadar, keşfettiklerini paylaşmak ve üzerine konuşmak da sanat deneyiminin bir parçası.

Bu düşünceden yola çıkarak Sergi Buluşmaları’nı hayata geçirdik. Artık Favor’da gitmek istediğin sergiye birlikte gidecek insanları bulabilir, kendi buluşmanı oluşturabilir veya planlanmış bir buluşmaya katılabilirsin.

Sen de ücretsiz denemek ister misin?

Şimdi bizdeki güzel haberleri bir yana bırakma vakti.

Bu hafta her zamanki gibi sanat dünyasından öne çıkan gelişmeleri, yeni açılan sergileri ve bu bültenimizin yeni sanatçısını senin için bir araya getirdik.

Haftanın sanat gündemine birlikte bakalım 💌

Kuşbakışı

• British Museum, yoğunluk ve ziyaretçilerin fotoğraf çekmek için fazla zaman harcaması nedeniyle Bayeux Duvar Halısı sergisinde fotoğraf çekmeyi yasakladı. 70 metre uzunluğundaki eser, yaklaşık 1.000 yıl sonra ilk kez İngiltere’de sergileniyor ve büyük ilgi görüyor. İlk haftada bazı ziyaretçilerin fotoğraf çekimleri nedeniyle sergiyi tamamlayamadığı ve son seanslardaki ziyaretçilerin ışıkların kapatılması nedeniyle eserin yalnızca yarısını görebildiği bildirildi. Okumak için.
• Paris’te Hôtel Dieu hastanesinin altında bulunan 72 metrelik antik bir duvar, kentin kökenine dair uzun süredir devam eden tartışmaya yeni bir kanıt sundu. MÖ 200–10 yılları arasına tarihlenen duvarın yakınında Galya dönemine ait bir mızrak ucu ve yanmış yapı kalıntıları da bulundu. Bulgular, Julius Caesar’ın bahsettiği antik Lutetia kentinin bugünkü Île de la Cité’de bulunduğu görüşünü güçlendiriyor. Araştırmacılar, yanık izlerinin Caesar’ın MÖ 52’de anlattığı yıkımla bağlantılı olup olmadığını ise henüz doğrulayamıyor. Okumak için.
• İspanya Kültür Bakanlığı ve Museo del Prado, Barcelona’lı galerici Artur Ramon’un 2018’de satın aldığı bir tablonun Francisco de Goya’ya ait daha önce bilinmeyen bir eser olabileceğini düşünüyor. Eser, 2028’de Prado’da düzenlenecek Goya sergisinde sergilenecek ve bu süreçte kapsamlı teknik ve uzman incelemesinden geçirilecek. Okumak için.
• New York yetkilileri, toplam değeri 5 milyon doların üzerinde olan 36 antik eseri Suriye’ye iade etti. Eserler arasında Palmira’dan yağmalandığı düşünülen 2. yüzyıla ait bir taş kabartma ve Roma döneminden 14 mozaik bulunuyor. Okumak için.
• Roma’daki Villa Silvestri Rivaldi’de, 17. yüzyılda rahibeler tarafından üzeri kapatılan 16. yüzyıla ait önemli freskler yeniden ortaya çıkarılıyor. Mitolojik tanrılar, savaş sahneleri ve Roma imparatorlarını betimleyen fresklerin, dönemin önde gelen sanatçıları Prospero Fontana ve Perino del Vaga ile bağlantılı olduğu düşünülüyor. 300 yıl boyunca gizli kalan eserler, 2024’te bölgesel yönetimin villayı satın almasının ardından başlatılan restorasyon çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılıyor. Okumak için.
• Ai Weiwei, Sydney’deki Museum of Contemporary Art Australia için Mushrooms adlı yeni eserini tanıttı. 500 dökme demir savaş miğferinden oluşan 40 metrelik yerleştirme, miğferleri düzenli sıralar halinde sergiliyor. Eserin adı; karanlıkta büyümeye, nükleer mantar bulutlarına ve Çince’de “bitmek bilmeyen gecikmeler” çağrışımına gönderme yapıyor. Yedi ay boyunca sergilenecek olan eser, savaş ve barış arasındaki ilişki üzerine düşünmeyi amaçlıyor. Okumak için.
• Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te ülkenin ilk kalıcı çağdaş sanat kurumu, Center for Contemporary Arts (CCA) açıldı. 20. yüzyılın başlarından kalma bir tramvay deposunun dönüştürülmesiyle oluşturulan merkez, uluslararası ve bölgesel sanatçıların eserlerini bir araya getiriyor. İlk sergisi Hikmah, Özbekistan’ın sanat tarihini çağdaş sanatla ilişkilendirirken Nari Ward, Ali Cherri ve Kimsooja gibi sanatçıların eserlerine yer veriyor. Okumak için.

Bir Sanatçı (LOST İş birliğiyle)

"en büyük ilham kaynağım “an”
ve o anki “ben”e ait unsurlar.

En büyük ilham kaynağım “an” ve o anki “ben”e ait unsurlar. İçinde bulunduğum olaylar, hissettiğim duygular, zihnimde dönüp duran sorgulamalar benim en saf ve özgün yaratım kaynağım. Bir olay, bir his, bir anlık sezgi… Hepsi benim için bir başlangıç olabilir. Kulağa rastlantısal geliyor; fakat zamanla işlerim arasındaki etkileşimi gördüğümde, hiç de öyle olmadığını, birbirlerini çağırdıklarını ve birbirlerini büyüttüklerini fark ettim.

Son işimden bahsetmem gerekirse; yoğun öfke, derin bir hayal kırıklığı içindeydim. Ama sessiz kalmak bana göre değildi. Çünkü sessizlik hiç masum değildir.

“SUSMUYORUM!” böyle doğdu.

Bunlar; duyan ama susanların, gören ama gözlerini kaçıranların, konuşabilecekken suskunluğu seçenlerin yüzleridir. Çünkü korku ve çıkar ilişkileri kıstı seslerini. Bu işim size bir huzursuzluk çağrısıdır.

Onlara bakarken içinizde kıpırdayan rahatsızlık, aslında kendi suskunluğunuzun yankısıdır. Korktuğunuz ve sustuğunuz ne varsa, artık ya konuşacak ya da bu sessizliğin ağırlığı altında ezileceksiniz."

-Samet Öztürk

Şehirlerde Bu Hafta

• Karşılaşmalar Atlası | Alex Červený, Zeyrek Çinili Hamam, 24 Eylül 2026 - 31 Ocak 2027
• Yoko Ono: Insound and Instructure, Sakıp Sabancı Müzesi, 25 Haziran - 25 Aralık (İstanbul)
• Aynı Mavinin Altında, İstanbul Modern, 8 Eylül 2026 - 31 Aralık 2027 (İstanbul)
• Cannes!, Ara Güler Müzesi, 22 Nisan - 11 Ekim (İstanbul)
• Claire Arkas: Göz Sözden Önce Gelir, Arkas Sanat Alaçatı, 15 Mayıs - 1 Kasım (İzmir)
• İkinci El Bir Bumerang Fırlatıldıktan Sonra Eski Sahibine mi Geri Döner?, Eldem Sanat Alanı, 12 Eylül - 29 Kasım (Eskişehir)

Haftalık Bülten #23

Favor’un haftalık sanat bültenine hoş geldin!

Eylül’ün son haftasına geldik. Yeni sanat sezonu artık iyice hareketlenirken sergi programları peş peşe duyuruluyor, galeriler yeni sezon sergilerini açıyor, müzeler ve sanat kurumlarında etkinlik takvimi yoğunlaşıyor.

Biz de bu hafta sanat dünyasında öne çıkan gelişmeleri, yeni açılan sergileri ve önümüzdeki günlerde keşfedebileceğin sergileri senin için bir araya getirdik.

Şimdi, haftanın sanat gündemine birlikte bakalım 💙

Kuşbakışı

• Time dergisi, yaşayan bir ressamı yaklaşık 50 yıl sonra ilk kez kapağına taşıyarak Amy Sherald’ı kapağa çıkardı ve aynı sayıda ilk kez “Time 100 Art” listesini yayımladı. Liste yalnızca sanatçıları değil; müze yöneticileri, küratörler, koleksiyonerler, galericiler, sanat danışmanları ve sanat hukuku uzmanları gibi sanat dünyasının farklı aktörlerini kapsıyor. Time, seçkinin sanat dünyasını şekillendiren kişileri bir araya getirmeyi amaçladığını belirtirken, hangi ölçütlerin kullanıldığı açıklanmadığı için listenin kapsamı ve seçimleri tartışmaya açık görünüyor. Okumak için.
• Floransa’daki Uffizi Galerileri’nde 17 Eylül’de yaşanan ani sağanak yağış sırasında, müzenin penceresinden sızan yağmur suyu Caravaggio’nun Bacchus (1596) adlı tablosunun bulunduğu vitrinin üzerine aktı. Eser, koruyucu cam sayesinde suyla doğrudan temas etmedi ve uzmanlar tarafından yapılan incelemede herhangi bir zarar görmediği belirtildi. Önlem amacıyla galeriden çıkarılan tablo daha sonra güvenli olduğu doğrulanınca yeniden sergilenirken, su sızıntısı nedeniyle galeri kısa süreliğine kapatıldı. Okumak için.

• Claude Monet’nin uzun süredir kamuoyundan gizli kalan dört eseri, Jeanne Schlumberger koleksiyonundan çıkarak 22 Ekim’de Sotheby’s Paris’te düzenlenecek açık artırmada satışa sunulacak. Öne çıkan eser Iris (1924–25) için 22–30 milyon euro tahmini değer biçiliyor; bu rakam, Fransa’daki bir müzayede için bir tabloya verilen en yüksek tahmin olarak öne çıkıyor. Okumak için.
• Papa XIV. Leo, 71. yaş gününde Vatikan Apostolik Kütüphanesi’nde Fransız sanatçı JR’ın Diluvium adlı anıtsal yerleştirmesinin merkezinde olduğu “AQVA. Catastrophe and Wonder” sergisini açtı. Kütüphanenin 16. yüzyıldan kalma cephesine yaklaşık 70 metre boyunca yayılan siyah-beyaz dev dalga, Gustave Doré’nin 1866 tarihli Nuh Tufanı gravüründen esinleniyor ve binanın dış cephesi için gerçekleştirilen ilk mekâna özgü sanat projesi olma özelliğini taşıyor. Okumak için.

• 18 Eylül’de Washington DC’deki John F. Kennedy Center for the Performing Arts önünde, Hands Off the Arts adlı grubun çağrısıyla yaklaşık 1.500 kişi protesto düzenleyerek merkezin etrafında insan zinciri oluşturdu. Grup, Trump yönetiminin kurumun yönetim kurulunda yaptığı değişikliklere, çalışanların işten çıkarılmasına ve merkezin geleceğine ilişkin planlara tepki gösterdi. Okumak için.
• Peru’da, İnka öncesi dönemde kuzey kıyılarını yöneten Chimú Krallığı’nın başkenti Chan Chan’da, yaklaşık 600 yıllık ve bugüne kadar yağmalanmamış tek elit mezar platformu keşfedildi. Yapıda 38 kişinin kalıntılarının yanı sıra mücevherler, metal silahlar, boncuklar, tekstiller ve süslemeli ahşap kutular bulundu. Okumak için.

• Madrid’deki Museo Nacional Thyssen-Bornemisza, çağdaş sanata ayrılacak ikinci bir mekan açmaya hazırlanıyor. Ai Weiwei, Marina Abramović, John Akomfrah ve Monica Bonvicini gibi sanatçıların eserlerini içerecek yeni merkez, iki yıldır kullanılmayan Palacio de Hielo y del Automóvil binasında kurulacak. Okumak için.
• Tate Modern, 25 Şubat–27 Haziran 2027 tarihleri arasında Claude Monet’nin eserlerini zaman kavramı üzerinden ele alan “Monet: Painting Time” sergisine ev sahipliği yapacak. Müzenin Monet’ye odaklanan ilk sergisi olan etkinlikte, Tokyo’daki Artizon Museum ve Paris’teki Musée Marmottan Monet gibi kurumlardan gelecek 20 nilüfer tablosu da yer alacak. Serginin dikkat çeken destekçileri arasında, daha önce de Monet sergilerine sponsor olan yapay zeka şirketi Anthropic bulunuyor. Okumak için.

Bir Sanatçı (LOST İş birliğiyle)

"Yaratmayı ve üretmeyi o kadar çok seviyorum ki, resimle olan denkleşmem de bu noktada çok küçük yaşlarda başladı. Kendimi ne olarak adlandırmam gerektiğini bilmiyorum. Bu kafa karışıklığım zamanında sürecimi kötü yönde etkiledi, o yüzden artık sadece “yaratıcı bir insanım” deyip geçiyorum. Bazen öyle hissettiğimde “çizerim” derim. Aslında pratiğimde istemsiz bir çizim geliştirme durumu yıllardır gündemimde. Buna odaklı çalışınca bence samimiyetini kaybediyor ve çizginin tadı kaçıyor, o yüzden bu bilgiyi kendime vermiyorum. Enerjim yettiği kadar çizime odaklanıyorum. Dönem dönem uzaklaşıp yakınlaştığımız çok oluyor. O zamanlarda enerjimi başka yaratıcı şeylere adıyorum."

-Başak Bilgehan

Şehirlerde Bu Hafta

• Karşılaşmalar Atlası | Alex Červený, Zeyrek Çinili Hamam, 24 Eylül 2026 - 31 Ocak 2027
• Yoko Ono: Insound and Instructure, Sakıp Sabancı Müzesi, 25 Haziran - 25 Aralık (İstanbul)
• Aynı Mavinin Altında, İstanbul Modern, 8 Eylül 2026 - 31 Aralık 2027 (İstanbul)
• Cannes!, Ara Güler Müzesi, 22 Nisan - 11 Ekim (İstanbul)
• Claire Arkas: Göz Sözden Önce Gelir, Arkas Sanat Alaçatı, 15 Mayıs - 1 Kasım (İzmir)
• Haymatlos: Aidiyetsizlik Üzerine, Çankaya Belediyesi Zülfü Livaneli Kültür Merkezi, 8 Eylül - 25 Eylül (Ankara)
• Yeni Yönler, Timora Sanat, 6 Haziran - 26 Eylül (Ankara)
• İkinci El Bir Bumerang Fırlatıldıktan Sonra Eski Sahibine mi Geri Döner?, Eldem Sanat Alanı, 12 Eylül - 29 Kasım (Eskişehir)
• Yeryüzü Yankıları, Odunpazarı Modern Müze, 26 Eylül 2026 - 12 Eylül 2027 (Eskişehir)

Haftalık Bülten #22

Favor’un haftalık sanat bültenine hoş geldin!

Eylül’ün ortası, yeni sanat sezonunun artık kendini iyice hissettirdiği zamanlar. Sanat mekanlarının kapıları yeniden açılıyor, etkinlikler yoğunlaşıyor, şehirlerin sergi takvimleri yeni işler ve hikayelerle doluyor.

Biz de bu hafta sanat dünyasının gündemini takip etmek ve önümüzdeki günlerde keşfedebileceğin sergileri senin için bir araya getirmek üzere yeniden buradayız.

O zaman başlayalım! 💙

Kuşbakışı

• Contemporary Istanbul 21, bu yıl Asya odağıyla 23-27 Eylül tarihleri arasında Tersane İstanbul’da gerçekleşecek. 16 ülkeden 70 çağdaş sanat galerisi, 736 sanatçı ve 1.372 eseri bir araya getirecek fuarda “Focus Asia”, “Solo Show’lar”, “Yeni Alanlar”, “CIF Dialogues”, özel projeler ve heykel parkuru gibi farklı programlar yer alacak. Hong Kong, Mumbai, Şanghay, Taipei, Japonya ve Çin’in Şenzen bölgesi gibi Asya’daki yükselen sanat merkezlerine odaklanan fuar, İstanbul’un bölgesel sanat merkezi konumunu güçlendirmeyi hedeflerken; Ortadoğu’daki jeopolitik gelişmeler, sanat ekonomisindeki vergisel sorunlar ve kamusal sanat da gündeme taşınacak. Okumak için.
• Roma’da yaklaşık 2 bin yıllık devasa bir mozaik ve fresk ilk kez ziyarete açıldı. 1990’larda Trajanus Hamamları’nın altında keşfedilen ve birinci yüzyıla tarihlenen eserlerden biri olan “Müz ve Filozof” mozaiği, 10 metre yüksekliğinde ve 16 metre uzunluğunda olup arkeologlara göre Roma dünyasında şimdiye kadar bulunan en büyük duvar mozaiği. Alan, 2 Ekim’den itibaren cuma-pazar günleri ziyaret edilebilecek; Trajanus Hamamları’na adanan yeni müze de Avrupa Birliği destekli restorasyonun ardından bu ay kapılarını açtı. Okumak için.

• Pierre-Auguste Renoir’ın “Renoir and Love” sergisi, 3 Ekim’de Londra’daki National Gallery’de açılmadan önce altı haftada 22 binden fazla bilet satarak müzenin önceki rekorunu elinde tutan 2024 tarihli Van Gogh sergisini geride bıraktı. Musée d’Orsay ve Boston’daki Museum of Fine Arts iş birliğiyle hazırlanan sergide, sanatçının kariyerinin farklı dönemlerinden 45 eser yer alacak ve Renoir’ın ünlü “Bal du moulin de la Galette” tablosu Birleşik Krallık’ta ilk kez gösterilecek. Okumak için.
• New York’un 2010’ların başındaki sanat ortamının öne çıkan isimlerinden Lucien Smith, 7 Eylül’de 37 yaşında hayatını kaybetti. Okumak için.
• Musée National Picasso-Paris, 2030’da müzenin arkasındaki bahçeyi Picasso’nun yaklaşık 10 önemli heykelinin sergileneceği halka açık bir heykel bahçesine dönüştürmek için beş mimarlık ve peyzaj ekibini finale bıraktı. 55 milyon avroluk proje kapsamında ayrıca 800 metrekarelik yeni bir sergi salonu, kitapçı ve kafeterya oluşturulacak. Okumak için.

Bir Bilgi

Bir sergide gördüğünüz eserlerin bir araya nasıl geldiğini hiç düşündünüz mü?

Eserler sanat mekânında kendiliğinden belirivermiş gibi görünse de, bir serginin oluşmasının ardında büyük bir planlama ve emek var. Mekânın seçilmesinden eserlerin yerleşimine, ziyaretçinin sergi içinde izleyeceği rotaya kadar her detay titizlikle düşünülüyor.

Bu planlamanın en görünür olanıyla başlayalım: eserlerin kendisi ve nerede duracakları. Burada küratörler devreye giriyor. Hangi eserlerin seçileceği, hangilerinin yan yana geleceği ve aralarındaki ilişkilerin nasıl kurulacağı serginin hikâyesini oluşturuyor. Yani bazen iki eserin yan yana gelmesi, tek tek eserlerden daha fazlasını anlatabiliyor.

Peki bir sergide nasıl ilerlediğinizi hiç fark ettiniz mi?

Hangi eseri önce gördüğünüz, nereden döndüğünüz, bir sonraki odayı ne zaman fark ettiğiniz… Bunlar da sergi oluşturulurken uzunca düşünülen detaylar. Amaç, ziyaretçinin mekânda doğal ve rahat bir şekilde ilerlemesi, doğru anda doğru eseri fark edebilmesi.

Son ziyaret ettiğiniz serginin duvarlarının ne renk olduğunu hatırlıyor musunuz?

Muhtemelen hayır. Ama duvar rengi, serginin atmosferini düşündüğümüzden çok daha fazla değiştiriyor. Renk; eserleri tamamlayabiliyor, belirli alanları birbirinden ayırabiliyor ve ziyaretçiyi mekân içinde yönlendirebiliyor.

Eser yanındaki yazıların boyutu ve konumu, sesin diğer işleri bastırmaması, ekran ve projeksiyonların doğru çalışması. Tüm bu detaylar sergi deneyiminin akışını oluşturuyor. Ses ve görüntü ekibi ise işin görünmeyen tarafında, her şeyin sorunsuz ilerlemesini sağlıyor. Amaç, teknolojiyi ya da metinleri öne çıkarmak değil; tüm bu detayların sergi deneyimini desteklemesi ve ziyaretçinin odağının eserde kalması.

Bir eserin sergide nasıl durduğu da en az nerede durduğu kadar önemli.

Kaideler, platformlar ve vitrinler; eseri öne çıkarmak, ziyaretçiyle arasındaki mesafeyi belirlemek ve onu korumak için kullanılıyor. Bazen eserin yüksekliği bakış açımızı değiştiriyor, bazen etrafında dolaşmamıza izin veriyor, bazen de cam bir vitrinin ardında onu dış etkenlerden koruyor. Yani “eseri buraya koyalım” demek bile başlı başına bir tasarım kararı.

Kısacası, bir serginin oluşmasında sanat tarihinden mimariye birçok farklı alan bir araya gelir. Tüm bu detayların farkında olarak bir sergiyi deneyimlemek ise, sergiyi görmenin ötesine geçip onu anlamanın ve yorumlamanın ilk adımı olabilir.

Bir Sanatçı (LOST İş birliğiyle)

‘Aklı’ Kaybetmek

"Bedeni hiçbir zaman tamamlanmış ya da güvenilir bir yapı olarak düşünmedim. Bana göre beden, sürekli yer değiştiren, bozulan, onarılan ve yeniden kurulan bir yüzey. En sağlam görünen parçaları bile aslında geçici bir dengede duruyor.

Bu otoportrede baş, boynun üzerinde durmayı reddediyor ve kaymaya başlamış durumda. Benim ilgimi çeken tam da bu ara an. Henüz ayrılmamış ama artık yerine de ait olmayan bir ‘şey’. Bedenin sınırları bozulduğunda özne fikri de çatlamaya başlıyor.

Bu düşünce beni Georges Bataille’ın metinlerine götürüyor. Özellikle Acéphale kavramı, başı, düzenin, aklın ve kontrolün merkezi olarak ele alışımı ve üretim sürecimi besleyen önemli referanslardan biri. Başın yerinden edilmesi bu bağlamda öznenin kendi merkezini, aklını kaybetmesiyle ilgili. Kontrol kaybolduğunda bedenlerimiz, alışıldık hiyerarşilerden sıyrılıyor ve daha belirsiz, daha yabancı bir varoluş biçimine yaklaşıyor.

Resim yaparken bu belirsizliği mümkün olduğunca açık bırakmaya çalışıyorum. İşlerimin tek bir duyguya ya da tek bir okumaya kapanmasını istemiyorum. Rahatsızlık, merak, tanıdıklık ya da yabancılaşma. Bunların hepsi aynı yüzeyde birlikte var olabilir."

-Hayal Muslu

Şehirlerde Bu Hafta

• Karşılaşmalar Atlası | Alex Červený, Zeyrek Çinili Hamam, 24 Eylül 2026 - 31 Ocak 2027
• Yoko Ono: Insound and Instructure, Sakıp Sabancı Müzesi, 25 Haziran - 25 Aralık (İstanbul)
• Aynı Mavinin Altında, İstanbul Modern, 8 Eylül 2026 - 31 Aralık 2027 (İstanbul)
• Cannes!, Ara Güler Müzesi, 22 Nisan - 11 Ekim (İstanbul)
• Claire Arkas: Göz Sözden Önce Gelir, Arkas Sanat Alaçatı, 15 Mayıs - 1 Kasım (İzmir)
• Haymatlos: Aidiyetsizlik Üzerine, Çankaya Belediyesi Zülfü Livaneli Kültür Merkezi, 8 Eylül - 25 Eylül (Ankara)
• Yeni Yönler, Timora Sanat, 6 Haziran - 26 Eylül (Ankara)
• İkinci El Bir Bumerang Fırlatıldıktan Sonra Eski Sahibine mi Geri Döner?, Eldem Sanat Alanı, 12 Eylül - 29 Kasım (Eskişehir)
• Yeryüzü Yankıları, Odunpazarı Modern Müze, 26 Eylül 2026 - 12 Eylül 2027 (Eskişehir)

Haftalık Bülten #21

Favor’un haftalık sanat bültenine hoş geldiniz!

Eylül, hepimiz için biraz yeniden başlamak demek. Kimilerimiz içinse yılbaşından daha kıymetli. Yeni bir başlangıç. Yaz tatilinden dönen şehir, dolmaya başlayan ajandalar ve yeni sezon heyecanıyla birlikte o tanıdık “okula geri dönme” hissi de geri geliyor. Biz de yeni sanat sezonuna adım attığımız bu haftada, dünyadan öne çıkan sanat haberlerini ve şehirlerde sizi bekleyen sergileri bir araya getirdik.

Kuşbakışı

• Yunanistan, Frankfurt’taki Liebieghaus Heykel Koleksiyonu’nun Parthenon’un doğu alınlığını ilk kez bütüncül olarak yeniden kurgulayacak sergisi için Akropolis Müzesi’nden talep ettiği dokuz Parthenon parçasının ödünç verilmesini, eserlerin British Museum’dan getirilen ve Lord Elgin tarafından 19. yüzyılda Atina’dan götürülen iki parçayla birlikte sergilenecek olması nedeniyle reddetti. Okumak için.
• Fransa’nın güneyindeki Renoir Müzesi’nden, toplam değerleri yaklaşık 9 milyon avro olan Pierre-Auguste Renoir imzalı iki tablo çalındı. Hırsızların sabah erken saatlerde çiti keserek müze bahçesine girdiği, alarmın çalması üzerine dört eseri almaya çalışırken ikisini kaçış sırasında bıraktığı bildirildi. Çalınan eserlerin Madame Colonna Romano (1910) ve Jeune femme au puits (1886) olduğu belirtilirken, olay Fransa ve Avrupa’daki müze hırsızlıkları konusunda artan güvenlik endişelerini yeniden gündeme getirdi. Okumak için.
• 212 Photography Istanbul’un dokuzuncu edisyonu, fotoğrafın 200 yıllık geçmişini çağdaş üretim biçimleri ve yapay zekâ destekli çalışmalarla bir araya getirirken, İstanbul’un kendisini de festivalin önemli bir parçası haline getiriyor. 26 Eylül–11 Ekim tarihleri arasında gerçekleşecek festivalde Martin Parr, Frank Horvat, Yann Arthus-Bertrand ve Omar Victor Diop gibi önemli isimlerin yanı sıra dijital ve yapay zekâ temelli üretimler de yer alacak. Okumak için.
• James Turrell, Miami’deki sürükleyici sanat mekânı Superblue’da yeni Ganzfeld çalışması Blue Sea Sky'ı (2026) tanıttı. Turrell’ün 1976’dan bu yana geliştirdiği Ganzfeld serisinin yeni eseri, mekânı sürekli değişen mavi, yeşil, turuncu ve pembe ışıklarla kaplayarak izleyicinin derinlik ve mesafe algısını belirsizleştiren bir deneyim sunuyor ve renkleri Miami’nin denizi, palmiyeleri, gün batımları ve Art Deco mimarisinden ilham alıyor. Okumak için.

• Rembrandt’ın 1629 tarihli Youthful Self-Portrait adlı otoportresi, 1946 yılında Gotha’daki Ducal Museum’dan yasa dışı şekilde çıkarılmasının ardından yaklaşık 80 yıl sonra ilk kez geçici olarak kente dönüyor. II. Dünya Savaşı ve Almanya’nın Soğuk Savaş dönemindeki bölünmesi nedeniyle karmaşık bir mülkiyet geçmişine sahip eser, bugün Münih’teki Alte Pinakothek koleksiyonunda bulunuyor. Tablo, 5 Eylül–6 Aralık tarihleri arasında Gotha’daki Ducal Museum’da düzenlenen Rembrandt 1632: The Creation of a Brand sergisi kapsamında ödünç verilecek. Okumak için.
• Yeni bir araştırmaya göre sanat piyasası giderek daha fazla ultra zengin koleksiyonerlere ve çok az sayıdaki “trophy” niteliğindeki esere bağımlı hale geliyor. Araştırmacı Rachel Pownall, bu kutuplaşmanın temel nedeninin servet ve gelir eşitsizliğindeki artış olduğunu savunurken, orta segment sanat piyasasının zayıflaması ve koleksiyoner tabanının daralması uzun vadeli bir risk olarak görülüyor. Ayrıca müzelerin kamu fonlarının azalmasıyla birkaç büyük bağışçıya daha bağımlı hale gelmesi, yalnızca ekonomik gücün değil kültürel etki ve karar alma gücünün de küçük bir ultra zengin grup arasında yoğunlaşması endişesini doğuruyor. Okumak için.

Bir Sergi

Bir fotoğraf ne kadar gerçeği gösterebilir?

İstanbul Modern’in yeni sergisi Panorama: Hayaller ve Yerler, bu sorunun peşinden giderek bizi gerçeklikle hayal, belgeyle kurgu ve görünenle tahayyül edilen arasındaki sınırlara davet ediyor.

Sergi, Türkiye’de 2010’lardan bugüne fotoğraf ve mercek tabanlı üretimlere odaklanıyor. 18 sanatçının işleri aynı sergide buluşurken, kurgusal mekânlardan düşsel manzaralara uzanan çalışmalar; her sanatçının dünyaya bakışını ve görüntüyle kurduğu ilişkiyi farklı biçimlerde ortaya koyuyor.

Fotoğrafların arasına videolar, yerleştirmeler, arşiv malzemeleri ve yapay zekâ ile üretilen çalışmalar da karışıyor. Bazı işler tanıdık dünyaları yeniden kurarken, bazıları ise tamamen hayali alanlar yaratıyor. Bir noktadan sonra gördüğümüz şeyin gerçekten yaşanmış mı, yoksa tasarlanmış mı olduğunu sorgulamaya başlıyoruz.

Panorama, fotoğrafın dünyayı kaydetme biçimini yeniden düşünmemizi sağlarken, bir görüntünün ne kadarının gerçek, ne kadarının kurgu olduğunu da sorguluyor. Her çalışma, gördüğümüz görüntünün arkasında başka bir hikâye, başka bir bakış ve başka bir gerçeklik olabileceğini hatırlatıyor.

Eğer siz de bu sergiyi görmek isterseniz, 18 Ekim’e kadar İstanbul Modern’i ziyaret edebilirsiniz.

Bir Sanatçı (LOST İş birliğiyle)

"Ortaya çıkan şey sabit bir görüntü değil; hareketin, sonsuzluğun ve ışığın bir seremonisi

Bu eserim, üst üste geçen dairesel formlar ve sürekli titreyen, birbirine dolanık membranların yeniden örgütlenerek yeni desenler yaratmasıyla oluştu. Üslubum, bazı fenomenolojik olgulara olan ilgimi yansıtıyor: dalgalar, fraktal dağılımlar ve kuantum dolanıklık gibi. Teknik olarak ilham kaynağım; çekim kuvvetleri, yüzey gerilimi, fraktal dağılımlar ve dairesel formların görsel ve kavramsal karşılıklarını sezgisel bir soyutlama diliyle yeniden üretmek. Yani bilimin temel ilkeleriyle sanatın duygusal katmanlarını irdeleyerek bir form yaratmak. Katman katman yarattığım saydam renkler, geçiciliğin hissini taşımak için var; hiçbir şey sabit değil, her form bir diğerine çözülerek dönüşüyor.

Pratiğim sezgiye dayanıyor. Başlangıçta rasyonel yapılar kuruyorum; ama kısa sürede bunlar irrasyonel geometrilere doğru çöküyor ve resim, kendi başına hareket eden canlı bir olguya dönüşüyor. Ortaya çıkan şey sabit bir görüntü değil; hareketin, sonsuzluğun ve ışığın bir seremonisi."

- Eren Uysal

Şehirlerde Bu Hafta

• Karşılaşmalar Atlası | Alex Červený, Zeyrek Çinili Hamam, 24 Eylül 2026 - 31 Ocak 2027
• Yoko Ono: Insound and Instructure, Sakıp Sabancı Müzesi, 25 Haziran - 25 Aralık (İstanbul)
• Aynı Mavinin Altında, İstanbul Modern, 8 Eylül 2026 - 31 Aralık 2027 (İstanbul)
• Cannes!, Ara Güler Müzesi, 22 Nisan - 11 Ekim (İstanbul)
• Claire Arkas: Göz Sözden Önce Gelir, Arkas Sanat Alaçatı, 15 Mayıs - 1 Kasım (İzmir)
• Yeni Yönler, Timora Sanat, 6 Haziran - 26 Eylül (Ankara)
• Haymatlos: Aidiyetsizlik Üzerine, Çankaya Belediyesi Zülfü Livaneli Kültür Merkezi, 8 Eylül - 25 Eylül (Ankara)

Haftalık Bülten #20

Favor’un haftalık sanat bültenine hoş geldiniz!

Bu sayımızda Karahantepe'nin keşfettiği heykelden İrem Yalçın’ın sanat yaklaşımına kadar birçok noktaya odaklanıyoruz. Posta kutunuza bir sanat kapsülü bırakıyoruz 💌

Kuşbakışı

• Arkeologlar, Şanlıurfa’daki Karahantepe’de yaklaşık 11 bin yıllık, insan ve hayvan figürünü bir araya getiren benzersiz bir heykel keşfetti. Yaklaşık 70 cm yüksekliğindeki kireçtaşı heykelde, bir leoparın sırtına oturan insan figürü tasvir ediliyor ve üç metre genişliğindeki bir yapının duvar boyunca uzanan sekisi üzerinde bulundu. Uzmanlara göre insanın bir hayvan üzerinde betimlenmesi, Taş Tepeler bölgesindeki bilinen örnekler arasında oldukça sıra dışı; keşif, Neolitik dönemin inanç ve ritüellerine dair önemli ipuçları sunuyor. Okumak için.

• Japon çağdaş sanatının en tanınmış isimlerinden Yayoi Kusama, 14 Ağustos’ta Tokyo’da çoklu organ yetmezliği nedeniyle 97 yaşında hayatını kaybetti. Polka noktaları, balkabakları ve özellikle Infinity Mirror Rooms serileriyle dünya çapında tanınan Kusama, çocukluk döneminde yaşadığı görsel deneyimlerden beslenen tekrar, sonsuzluk ve organik formlar üzerine kurulu özgün pratiğini yedi yılı aşkın bir süre boyunca sürdürdü. Okumak için.

• Japon çağdaş sanatının en tanınmış isimlerinden Yayoi Kusama, 14 Ağustos’ta Tokyo’da çoklu organ yetmezliği nedeniyle 97 yaşında hayatını kaybetti. Polka noktaları, balkabakları ve özellikle Infinity Mirror Rooms serileriyle dünya çapında tanınan Kusama, çocukluk döneminde yaşadığı görsel deneyimlerden beslenen tekrar, sonsuzluk ve organik formlar üzerine kurulu özgün pratiğini yedi yılı aşkın bir süre boyunca sürdürdü. Okumak için.
• İngiltere Başbakanı Andy Burnham, daha önce Parthenon Mermerleri’nin Yunanistan’a koşulsuz olarak iade edilmesini savunmasına rağmen, başbakan olduktan sonra bu konudaki tutumunu geri çekti. 2023’te Greater Manchester Belediye Başkanı olduğu dönemde, heykellerin Yunanistan’a “hiçbir koşul olmaksızın” gönderilmesi gerektiğini söyleyen Burnham, bugün kararın nihayetinde British Museum mütevelli heyetine ait olduğunu belirtiyor ve daha çok kültürel diplomasi yoluyla bir çözüm bulunmasını desteklediğini ifade ediyor. Okumak için.
• Fair Warning, moda tarihinin önemli parçalarını bir araya getiren Impossible Couture Collection adlı özel bir müzayedeyi 17 Eylül’de düzenlemeye hazırlanıyor. Koleksiyon, koleksiyoner Peter Brant ile model Stephanie Seymour’un oğlu Peter Brant Jr. tarafından seçildi. Müzayedenin öne çıkan parçaları arasında, Naomi Campbell’ın kişisel koleksiyonundan satışa sunulacak olan Alexander McQueen’in İlkbahar/Yaz 2010 Armadillo tasarımı bulunuyor; parçanın tahmini değeri 600 bin–1 milyon dolar. Bir diğer dikkat çekici eser ise Yves Saint Laurent’ın Sonbahar/Kış 1965–66 Mondrian elbisesi ve tahmini satış değeri 200 bin–500 bin dolar. Okumak için.
• Wassily Kandinsky’nin 1907 tarihli Das bunte Leben (A Colorful Life) adlı eseri, yaklaşık on yıl süren bir restitüsyon mücadelesinin ardından Christie’s’in 14 Ekim’de Londra’da düzenleyeceği akşam müzayedesinde satışa çıkıyor. Christie’s, tablonun 30 milyon doların üzerinde bir fiyata satılmasını bekliyor; bu gerçekleşirse eser, açık artırmada satılan en pahalı üç Kandinsky çalışmasından biri olabilir. Kandinsky’nin mevcut müzayede rekoru ise 2023’te restitüsyon sürecinin ardından Sotheby’s’te 44,76 milyon dolara satılan Murnau mit Kirche II (1910) eserine ait. Okumak için.

Bir Sanatçı (LOST İş birliğiyle)

Bu heykel, bir sandalyeyi taklit ediyor ama tamamen işlevsiz bir halde. Amacım, eskizlerimden ilham alarak sandalye benzeri bir nesne yaratmaktı. Şişirilebilir olması için sentetik kumaş ve çöp poşeti kullandım. Nihayetinde formu bir sandalyeyi çağrıştırsa da ağırlık taşıyabilecek bir yapıya sahip değil. İşlevinden çok görünüşünü öne çıkarıyor. Bu ikilem beni varoluşsal bir soruya götürmüştü:

“Bir sandalyeyi sandalye yapan şey nedir?”

Performansta, sandalyenin görüntüsüne rağmen ne kadar işlevsiz olduğunu göstermek istedim. Video sade bir planla başlıyor ve aniden beklenmedik bir soru beliriyor:

“Nasıl oturulur?”

Üzerine oturmaya çalıştığımda yere düşüyorum. Bu an, heykelin görsel algısının ne kadar yanıltıcı olduğunu gösteriyor.

-İrem Yalçın

Şehirlerde Bu Hafta

• Karşılaşmalar Atlası | Alex Červený, Zeyrek Çinili Hamam, 24 Eylül 2026 - 31 Ocak 2027
• Yoko Ono: Insound and Instructure, Sakıp Sabancı Müzesi, 25 Haziran - 25 Aralık (İstanbul)
• Cannes!, Ara Güler Müzesi, 22 Nisan - 11 Ekim (İstanbul)
• Temenos: İç Deniz, Zeyrek Çinili Hamam, 17 Nisan - 30 Ağustos (İstanbul)
• Suyun Kıyısında | Halil Paşa’nın Yaşamı ve Sanatı, Pera Müzesi, 5 Mart - 23 Ağustos 2026 (İstanbul)
• Liminal Aporia: Süreksiz Benlik, CerModern, 1 - 24 Ağustos (Ankara)
• Yeni Yönler, Timora Sanat, 6 Haziran - 26 Eylül (Ankara)
• Çekim Yasası, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, 14 Şubat - 6 Eylül (Ankara)
• Ferahfeza, Odunpazarı Modern Müze (OMM), 29 Kasım 2025—13 Eylül 2026 (Eskişehir)

Normal ve Farklı Olan Üzerine: Bilalcan Kara

Bilalcan Kara, kişisel hafızayı toplumsal ritüeller ve kültürel kodlarla buluşturan multidisipliner bir sanatçı. Resim, tekstil, baskı, kostüm ve yerleştirme gibi farklı disiplinler arasında dolaşan üretimlerinde çocukluk, kimlik, cinsiyet eşitliği ve malzemenin taşıdığı hafızayı sorguluyor. İkinci el tekstiller ve gündelik nesneler aracılığıyla kişisel anlatıları kolektif deneyimlere dönüştüren sanatçıyla üretim pratiğini, hafızayla kurduğu ilişkiyi ve güncel sanat ortamındaki deneyimlerini konuştuk.

Kendinizden ve sanat pratiğinizden kısaca bahsedebilir misiniz?

Merhaba, ben Bilalcan Kara. İstanbul'da yaşayan bağımsız, multidisipliner bir sanatçı ve resim öğretmeniyim. Resim, tekstil, baskı, kostüm ve yerleştirme gibi farklı alanlarda üretimler gerçekleştiriyorum. Üretimlerimin temelinde sürdürülebilirlik, çocukluk, kültürel hafıza, toplumsal cinsiyet ve gündelik hayata dair sorgulamalar yer alıyor.

Kendi projelerini geliştiren, araştıran ve çoğunlukla kendi imkanlarıyla hayata geçiren biriyim. Farklı malzeme ve üretim yöntemlerini denemekten çekinmiyorum; özellikle ikinci el tekstiller, atık kumaşlar ve yeniden kullanılabilir malzemeler üretim pratiğimin önemli bir parçası. Benim için sanat biraz da karşılaştığım her şeyi bir üretim ihtimaline dönüştürebilmek ve bulunduğum alanı kendi dilimle şekillendirebilmek.

Çocukluk, yetişkinlikte çoğu zaman yeniden anlam kazanan bir dönem. Sizce geçmiş değişmez bir şey mi, yoksa onu her hatırladığımızda yeniden mi inşa ediyoruz?

Bu soru, üretimlerimin temelini oluştur ki an ve lisans eğitimim boyunca Resim-İş Öğretmenliği mezuniyet projesi kapsamında hazırladığım pedagojik formasyon odaklı bir sunumdan hareketle ortaya çıktı. Sürecin çıkış noktası, dünyada her çocuğun eşit eğitim olanaklarına ve yaşam standartlarına erişememesi üzerine geliştirdiğim bir sorgulamaydı. Zamanla bu sorgulama, çocukluk ile yetişkinlik arasındaki ilişkiye odaklandı. Çünkü her yetişkinin bir zamanlar çocuk olduğu gerçeği, üretimlerimin temel yapı taşlarından biri hâline geldi. Geçmişi, her an hatırladığımız ya da hatırlama ihtiyacı duyduğumuz; kimliğimizin değişmeyen ve bizimle varlığını sürdüren bir parçası olarak ele alıyorum.

“8 Yaşımdaki Sünnet Düğünüm” projesi oldukça kişisel bir çıkış noktasına sahip. Bu anıyı yıllar sonra sanat üretiminizin merkezine taşımanıza ne sebep oldu?

"8 Yaşındaki Sünnet Düğünüm" aslında bir sohbet esnasında ortaya çıkan fikrini sürdürülebilirlik temelli alan bir projeydi. Bir arkadaşımın "İkinci el kıyafet ne zaman giymeye başladın?" sorusundan yola çıkarak aslında bu proje gelişti. En özel günümde bana atfedilen kıyafetin ikinci el, abimin on bir yıl önce kullandığı sünnet kıyafeti olması başlangıç sebebiydi.

Bu projeye başlarken de Türkiye'deki sünnet iklimini, sünnet kelimesini biraz araştırarak başladım. Yıllar sonra süreç aslında Marmara Üniversitesi'nde gerçekleşen bir defilede "Ben neden kendi sünnet kostümlerimi dikmiyorum?" başladı. Atık kumaşlar ve pazardan edindiğim ikinci el kıyafetlerle beraber kendi sünnet kıyafetlerimi dikmeye başladım. Erkek bedeninin göğsüne takılan altınları bacak arasına yerleştirerek hem ironik hem de çarpıcı bir gönderme yapmak istemedim.

Sürdürülebilirliğin Türkiye'deki aslında yanlış anlaşılmasıyla ilgili bir düzeltmeyi ortaya koymak istiyorum. Çünkü sürdürülebilirlik sadece üzerinde "sürdürülebilirlik" ambalajı olan tişörtlerle değil veya herhangi bir ambalajla ilgili bir konu değil. Tüketim çılgınlığı ve kapitalist düzenin bize sürekli uyguladığı o yeni alma, yeniden alma alışkanlığını biraz kırmak istiyorum ve bunu hayatımızın herhangi bir parçasında edinebileceğimize inanıyorum.

Çalışmalarınızda ikinci el tekstiller ve atık kumaşlar önemli bir yer tutuyor. Bu malzemeler sizin için yalnızca sürdürülebilir bir tercih mi, yoksa geçmişe ait izleri taşıyan birer tanık mı?

Her ikisi de diyebilirim. Benim için sürdürülebilirlik yalnızca bir ürünün üzerinde "sürdürülebilir" etiketinin bulunmasıyla ilgili değil. Günümüzde bu kavramın çoğu zaman yanlış ölçekte kullanıldığını ve bir pazarlama aracına dönüştürüldüğünü düşünüyorum. Çünkü "sürdürülebilir" olarak tanımlanan pek çok ürünün üretim sürecinde harcanan enerji, su ve diğer kaynaklar, kavramın özündeki ekolojik yaklaşım ile çelişebiliyor.

Bu nedenle üretimlerimde ikinci el tekstilleri, pazarlardan topladığım kumaşları ve atık malzemeleri kullanmayı tercih ediyorum. Hatta eserlerimi üretirken kullandığım kasnakların bir kısmını bile atık mobilyalardan ve ahşap parçalardan üretiyorum. Benim için sürdürülebilirlik, yeni bir malzeme tüketmek yerine var olanı yeniden dolaşıma sokabilmekle ilgili.

Aynı zamanda bu malzemeler geçmişe ait izler de taşıyor. Daha önce bir yaşamın parçası olmuş, kullanılmış ve bir hikâyeye tanıklık etmiş olmaları, onları benim için yalnızca bir üretim malzemesi olmaktan çıkarıyor. Bu yaklaşım, ekolojik sistemin sürekli tüketim üzerinden nasıl sömürüldüğünü sorgulayan okumalarım ve araştırmalarımla birlikte zaman içinde şekillendi.

"Yığın Ayıcıklar” seriniz çocukluğa dair oldukça tanıdık bir nesneden yola çıkıyor. Sizce çocukluk hafızasında en çok iz bırakan şey oyuncaklar mı, yoksa onlara yüklediğimiz anlamlar mı?

“Yığın Ayıcıklar” serisi üzerine üç yıldır çalıştığım bir konu. Dünyada her çocuğun kazanamadığı oyuncak ayıyla ilgili bir hikâyeden yola çıktı. Bir kırmızı ayıcığın büyüme sürecini anlattım. Bu süreçte mavi olanları çoğunluk, kırmızı olanı ise azınlık olarak görüyorum ve onu, süper kahraman olarak, yakasına bir fular bağlayarak ifade ediyorum.

Dünyada her çocuğun kazanamadığı oyuncak ayı fikri, dünyadaki eşit olmayan standartlarla ilgili. Daha sonra kırmızı ayıcığın aslında büyüme sürecini, her bir sayfada farklı bir hikâyeye değinerek ve bir sonraki basamakta ne olacağını merak ederek ilerlettim. Sonra ergenliğine geldiğinde de kendi postürüne, leopar kürküne kavuştu. Ve bunları kendi büyüme sürecimle de ilişkili tutarak ilerletiyorum. Daha sonrasında neler olacağını ben de merak ediyorum.

Resim, tekstil, kostüm ve yerleştirme gibi farklı disiplinler arasında özgürce dolaşıyorsunuz. Bir fikrin hangi mecrada hayat bulacağına nasıl karar veriyorsunuz?

Bu biraz ruh hâlime ve fikrin benden ne talep ettiğine göre değişiyor. Daha sakin dönemlerimde düşüncelerimi resim aracılığıyla ifade etmeye daha yakın hissediyorum. Daha hareketli ve sosyal olduğum zamanlarda ise tekstil benim için daha doğal bir üretim alanına dönüşüyor. Çünkü tekstil yalnızca atölyede geçirilen bir zamanı değil; pazarları gezmeyi, ikinci el mağazaları dolaşmayı, atık kumaş ve ip depolarında araştırma yapmayı kapsayan, gündelik hayatın içine yayılan bir üretim biçimi.

Bu yüzden benim için üretim belirli saatlere ya da yalnızca atölyeye ait bir eylem değil. Gece iki de olsa, bir çöp kenarında karşılaştığım bir kumaş parçası yeni bir üretimin başlangıcı olabiliyor. Yaşamın içinde karşılaştığım her nesneye potansiyel bir üretim malzemesi olarak bakıyorum. Önce onu topluyor, arşivliyor, doğru zamanı bekliyorum; bazen de o an içimde güçlü bir üretme motivasyonu varsa doğrudan sürecin içine dahil ediyorum.

Bu nedenle hangi disiplini seçeceğime önceden karar vermiyorum. Fikir, malzeme ve üretim süreci birbirini yönlendiriyor. Ben de her projenin kendi dilini ve kendi mecrasını bulmasına izin vermeyi tercih ediyorum.

Toplumsal cinsiyet, kültürel ritüeller ve kimlik üzerine üretirken, izleyicinin kendi deneyimini eserlerinize taşımasına ne kadar alan bırakmayı önemsiyorsunuz?

Benim için izleyicinin kendi deneyimini eserin içine taşıyabilmesi çok önemli. Çalışmalarım kesin yargılar ya da tek bir okuma sunmaktan ziyade, izleyicinin kendi hafızası ve deneyimleriyle ilişki kurabileceği sorgulama alanları oluşturmayı amaçlıyor.

Kültürel ritüelleri çoğu zaman bireyin kendi iradesi dışında, doğduğu andan itibaren üzerine yüklenen normlar ve beklentiler üzerinden şekilleniyor. "Toplum böyle uygun görüyor" ya da "gelenek bunu gerektiriyor" gibi kabuller, çoğu zaman sorgulanmadan aktarılıyor. Ben de üretimlerimde tam olarak bu kabulleri görünür kılmaya ve sorgulamaya çalışıyorum.

Bunu yaparken doğrudan bir çözüm önerisi sunmayı ya da izleyiciye ne düşünmesi gerektiğini söylemeyi hedeflemiyorum. Sanatçı olarak rolümü, bir siyasetçi gibi kesin ve keskin cevaplar vermekten çok, sorular ortaya koymak ve düşünmeye alan açmak olarak görüyorum. Özellikle erkeklik, toplumsal cinsiyet rolleri ve kültürel ritüeller üzerine geliştirdiğim işler, zaman zaman ironiye başvurarak sunamayı da tercih ediyorum. Türkiye'de yaşamış ve yaşamaya devam eden pek çok toplumsal deneyim, baskı ve zorbalık biçimi bu üretimlerin arka planını oluşturuyor. Benim amacım, bu hikayeleri görünür kılarken, izleyicinin de kendi yaşamı ve hafızası üzerinden yeni sorular üretmesine imkan tanımak.

Contemporary İstanbul’dan bağımsız sanat inisiyatiflerine kadar farklı platformlarda yer aldınız. Genç bir sanatçı olarak bu deneyimler size sanat üretmek ve görünür olmak konusunda neler öğretti?

Aslında ben bunu biraz lotus çiçeği üzerinden düşünüyorum. Lotus, çamurun içinde büyüyor ama bu durum onun açmasına engel olmuyor. Hatta tam tersine, bütün o sürecin sonunda kendi varlığını ortaya koyuyor. Sanat üretimini de buna benzetiyorum.

Benim için mesele hangi platformda yer aldığım değil; bulunduğum yere ne kattığım. Her ortamın kendine göre zorlukları, sınırları ve imkânları var. Bunların bana uygun olup olmadığını düşünmekten çok, o alanın içinde kendi dilimi nasıl koruyabileceğime ve nasıl üretmeye devam edebileceğime odaklanıyorum.

Bu süreç bana görünür olmanın peşinden koşmaktan ziyade, üretimin peşinden gitmeyi öğretti. Çünkü gerçekten üretmeye devam ettiğinizde, o üretim bir şekilde kendi yolunu buluyor. Ben hâlâ kendimi yolun başında görüyorum ve bulunduğum her deneyimi, yeni bir şey öğrenebildiğim ve üretimimi besleyebildiğim bir alan olarak değerlendiriyorum.

Son olarak, Favor kullanıcılarına şu sıralar mutlaka görülmesi gerektiğini düşündüğünüz bir sergi önerisinde bulunmak ister misiniz?

Bu aralar önereceğim sergi kesinlikle ARCA Art Space'te gerçekleşmiş "Giardinetto I : Herbaryum" olur. Biraz taraflı olabilirim çünkü benim de bir işim sergide yer alıyor. Ama bunun dışında, farklı disiplinlerden sanatçıları bir araya getiren ve doğa, hafıza, ekoloji gibi kavramlara farklı açılardan yaklaşan bir seçki sunuyor.